وقت نیوز - عظمت تاریخ آذربایجان در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، صرفاً متعلق به گذشته نیست؛ بلکه بخشی از بنیان مشروعیت و هویت نظام جمهوری اسلامی ایران در زمان حال و آینده است. صیانت از این میراث، وظیفهای فرهنگی، سیاسی و حقوقی است که بر عهده همه نهادهای عمومی و آحاد ملت قرار دارد
مقدمه:
تاریخ آذربایجان در سده اخیر، سرشار از رشادت، پیشگامی سیاسی و مجاهدتهای پرتنش در مسیر استقلال، آزادی و حاکمیت ملی است. از قیام ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ تبریز تا حضور تعیینکننده در دفاع مقدس، این خطه نقشی ماندگار در تثبیت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایفا کرده است. اکنون پرسش بنیادین آن است که چگونه میتوان عظمت این تاریخ و دستاوردهای آن را حفظ، بازتولید و به نسلهای آینده منتقل کرد؟ پاسخ به این پرسش، در پیوند میان «حافظه تاریخی» و «نظام حقوق عمومی» قابل تبیین است.
1 - صیانت از حافظه تاریخی به مثابه حق عمومی
از منظر حقوق عمومی، حافظه تاریخی یک «سرمایه اجتماعی» و «میراث عمومی» محسوب میشود. قیام مردم تبریز در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ که در امتداد نهضت اسلامی به رهبری حضرت آیت الله العظمی امام خمینی ( ره ) شکل گرفت، نه صرفاً یک واقعه سیاسی، بلکه بخشی از هویت دینی و ملی ایرانیان است.
حفظ این حافظه مستلزم ثبت و مستند سازی علمی وقایع؛ حمایت حقوقی از آثار، اسناد و یادمانهای انقلاب؛ گنجاندن تحلیلهای تاریخی در نظام آموزشی؛ تقویت مطالعات دانشگاهی در حوزه انقلاب اسلامی و نقش آذربایجان بر اساس اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دولت مکلف به پاسداری از میراث فرهنگی و تقویت روحیه ایثار و شهادت در جامعه است. این تکلیف، مبنای حقوقی سیاست گذاری فرهنگی در قبال تاریخ انقلاب و دفاع مقدس به شمار می اید .
2 - انتقال بین نسلی ارزشها و نقش نهادهای عمومی.
تاریخ زمانی زنده میماند که به «فرهنگ عمومی» تبدیل شود. در بیانات مقام معظم رهبری حضرت آیت الله امام خامنهای( دامت برکات ) بر ضرورت «جهاد تبیین» و روایت صحیح حوادث انقلاب تأکید شده است. این مفهوم، از منظر حقوق عمومی، ناظر بر مسئولیت ، نهادهای حاکمیتی در صیانت از گفتمان رسمی نظام و جلوگیری از تحریف تاریخ است.
نهادهایی همچون ،آموزش و پرورش و دانشگاهها ، رسانه ملی ، بنیادهای حفظ آثار دفاع مقدس ،شوراهای فرهنگی و اجتماعی، در چارچوب صلاحیتهای قانونی خود ، موظفاند با رویکردی علمی، غیرشعاری و مستند، روایت صحیحی از نقش آذربایجان در انقلاب و دفاع مقدس ارائه دهند.
3 - صیانت از دستاوردهای انقلاب و دفاع مقدس
دستاوردهای تاریخی آذربایجان درسه حوزه اصلی قابل دسته بندی است:
الف) تثبیت حاکمیت مردمی.
مشارکت گسترده مردم این خطه در روند انقلاب و پس از آن در انتخابات و نهادهای سیاسی، تجلی عملی اصل «اتکای امور کشور به آرای عمومی» است. حفظ این دستاورد، مستلزم تقویت سازوکارهای مشارکت، شفافیت اداری و پاسخگویی نهادهای عمومی است
ب) تقویت وحدت ملی
در دوران جنگ تحمیلی، استانهای آذربایجان شرقی ، غربی و اردبیل ،سهم چشمگیری در دفاع از تمامیت ارضی کشور داشتند. این تجربه تاریخی نشان داد که تنوع قومی در چارچوب حقوق اساسی، تهدید نیست بلکه ظرفیت انسجام ملی است. سیاستهای عمومی باید در جهت تقویت عدالت منطقهای، توسعه متوازن و احترام به تنوع فرهنگی حرکت کند.
ج) نهادینه سازی فرهنگ ایثار و مسئولیت پذیری.
فرهنگ ایثار که در قیامهای انقلابی و دفاع مقدس تبلور یافت، سرمایهای معنوی برای حکمرانی مطلوب است. حقوق عمومی مدرن، مشروعیت حکومت را وابسته به «رضایت عمومی» و «سرمایه اجتماعی» میداند؛ و این سرمایه بدون پاسداشت فرهنگ فداکاری و مسئولیت پذیری تضعیف خواهد شد
4 - الزامات حقوقی و راهبردی برای آینده
برای حفظ عظمت این تاریخ، چند راهبرد کلان پیشنهاد میشود
تقنین حمایتی: تصویب و اجرای قوانین جامع برای حمایت از اسناد، آثار و یادمانهای انقلاب اسلامی.
عدالت منطقهای: توسعه زیرساختهای اقتصادی و فرهنگی آذربایجان به نوان پاسداشت عملی نقش تاریخی آن
تولید دانش بومی: حمایت از پژوهشهای دانشگاهی در حوزه حقوق عمومی انقلاب اسلامی
گفتمان سازی نسل نو: بهره گیری از فناوریهای نوین و رسانههای دیجیتال برای انتقال روایت مستند و تحلیلی به جوانان
تقویت جامعه مدنی مسئول: ایجاد بسترهای قانونی برای مشارکت سازمانهای مردم نهاد در حفظ میراث تاریخی.
جمعبندی نهایی.
عظمت تاریخ آذربایجان در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، صرفاً متعلق به گذشته نیست؛ بلکه بخشی از بنیان مشروعیت و هویت نظام جمهوری اسلامی ایران در زمان حال و آینده است. صیانت از این میراث، وظیفهای فرهنگی، سیاسی و حقوقی است که بر عهده همه نهادهای عمومی و آحاد ملت قرار دارد
اگر این تاریخ با رویکردی علمی، عادلانه و آینده نگر حفظ شود، میتواند همچنان الهام بخش مشارکت سیاسی، وحدت ملی و پایداری اجتماعی باشد. در غیر این صورت، خطر تحریف، فراموشی یا تقلیل آن به روایتهای سطحی، سرمایه اجتماعی نظام را تضعیف خواهد کرد
بدینترتیب، پاسداری از تاریخ پررشادت آذربایجان، نه صرفاً ادای دین به گذشته، بلکه تضمین کننده استمرار مشروعیت، انسجام و پیشرفت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در آینده خواهد بود
از : محمد اخوی